Het papieren jubileum van de Moeial
Artikel gepubliceerd op 17 oktober 2019 om 09:50

© Saskia Vanderstichele

Interview met medestichter en Mediahuis-baas Gert Ysebaert

De VUB bestaat dit jaar dan wel vijftig jaar, de Moeial komt met 37 lentes aardig in de buurt. Naar aanleiding van dit papieren jubileum trokken we naar Gert Ysebaert, de eerste algemene coördinator van de Moeial, en tegenwoordig CEO van Mediahuis Groep. “Ik was eerlijk gezegd verbaasd dat het nog bestaat.”

In de studententijd van Gert Ysebaert was er geen onafhankelijk medium aan de VUB. De koepel van studentenverenigingen had wel een blad, maar dat was heel studentikoos en ging vooral over welke fuiven er gepland waren. “Wij vonden dat er, naar het voorbeeld van Schamper en Veto in Gent en Leuven, ook een echt onafhankelijk, journalistiek studentenblad moest zijn. Het idee was dat wij ons wilden moeien. We wilden ons kritisch opstellen tegenover wat er gebeurde aan onze universiteit. Dat was wel een duidelijk statement naar het beleid van VUB toe.”

“In onze tijd was het idee van een ‘hoofdredacteur’ not done”

Gert Ysebaert

Wat herinnert u zich nog van die beginjaren?

“We werkten zeer democratisch. Via een stemming werd ik algemeen coördinator, maar het idee van een ‘hoofdredacteur’, met een echte hiërarchie, was not done. Dat geeft de sfeer van toen wel goed weer. We hadden een klein team, waardoor het een uitdaging was om het blad volledig gevuld te krijgen. Het productieproces was zeer archaïsch en nam veel tijd in beslag; alles werd nog met de hand geknipt en geplakt. De beelden bij de artikels waren voornamelijk tekeningen. Ook de financiering was een uitdaging. Uiteraard werd er niemand betaald. Al onze uitgaven gingen bijna volledig naar de drukker.”

We knippen en plakken ondertussen met de computer, maar het klinkt allemaal heel herkenbaar. Denkt u dat er veel is veranderd na 37 jaar? 

“Het lijkt mij inderdaad niet enorm veranderd. Ik heb het maar kort doorbladerd, maar het blad ademt nog steeds de kritische geest van toen uit. Het is een hele opgave voor een studentenblad om niet te vervallen in fait-divers." 

Journalistiek 2.0 

Ironisch genoeg is Gert Ysebaert zelf nooit journalist geweest. Afgezien van de periode waarin hij bij de Moeial schreef dan. “Dat is cynisch in zekere zin omdat ik destijds communicatiewetenschappen studeerde om journalist te worden. Maar toen ik afstudeerde, zaten we in een economisch moeilijke periode met relatief veel werkloosheid. Het was sowieso al een uitdaging om werk te vinden, dus je moest daar niet te kieskeurig in zijn.” 

Hij begon uiteindelijk als werkkracht bij ATV en vervolgens bij Mediahuis in retail en distributie. Via die weg kon hij uiteindelijk uitgever worden. Dat bracht hem tot waar hij nu staat: aan het hoofd van een van de leidende mediagroepen in België, Nederland en Ierland. 

Op dit moment zijn de grote mediahuizen nog maar op één hand te tellen. Welke impact heeft dat op de toekomst van onafhankelijke media? 

“Dat is een terechte vraag. Die evolutie is er gekomen onder druk van de digitalisering, maar is eigenlijk al vroeger begonnen. Onder andere door het groeiende belang van de televisie stonden kranten al onder druk. Dat is dan versneld door de digitalisering, veranderende leesgewoonten en een sterke druk op advertentie-inkomsten. Dat leidde tot fusies en consolidatie, waardoor we nu in Vlaanderen twee grote krantengroepen hebben, en een kleinere (Mediafin, de uitgever van De Tijd, nvdr.)."


© Saskia Vanderstichele

"Het positieve is dat er daardoor geen verdere titels verdwenen zijn. Ik denk dat Het Volk de laatste was. De andere titels zijn blijven bestaan en staan ook sterk vandaag. ‘Stand alone’ is vandaag onmogelijk geworden. Dus op zich is die evolutie positief, maar er moet natuurlijk wel voor gezorgd worden dat er voldoende verscheidenheid en pluriformiteit is.”

Denkt u dat dat nog lukt? Er wordt de laatste tijd onderling veel van elkaar overgenomen.

“Er is samenwerking tussen redacties en er wordt veel gedeeld. Maar de filosofie is dat we samenwerken op wat algemeen is, en het verschil maken op wat ons onderscheidt. In dat verschil investeren we dan. Dat is een uitdaging door de veranderende consumptie."

"De media hebben niet langer het monopolie op het nieuws. Via sociale media communiceren politieke partijen en andere organisaties rechtstreeks. Ik denk daarom dat journalistiek meer dan ooit nodig is. Kijk maar naar wat er internationaal gebeurt en hoe onafhankelijke media onder druk staan. Mijn geloof is dat in Vlaanderen die twee sterke krantengroepen net een goede garantie zijn voor een sterk medialandschap.”

Is er nog genoeg tijd en geld voor onderzoeksjournalistiek?

“Er zijn natuurlijk nooit middelen genoeg, maar bij onze groep denk ik dat er nog altijd veel tijd voor wordt vrijgemaakt. Het is iets wat we moeten blijven koesteren en bewaken. Anderzijds merk je ook dat mensen willen betalen voor iets wat uniek is en het verschil maakt. Dus we zijn het ook verschuldigd aan het publiek om dat op een goede manier te blijven doen.”

"Je kan niet beweren dat de andere universiteiten niét verlicht zijn”

Gert Ysebaert

Universiteit der vrijdenkers

Welke rol speelt Vrij Onderzoek vandaag nog?

“Dat is enorm geëvolueerd. Toen ik studeerde was de samenleving nog sterk verzuild. De situatie was al sterk aan het veranderen, maar het katholicisme had toch nog een cruciale rol. Vandaag zijn de waarden van de Verlichting algemeen aanvaard. Ik denk dat een universiteit als de VUB ook moet beseffen dat ze niet meer alleen in staat in die principes. De bestaansreden is niet verdwenen, maar het unieke is wel weg. Je kan niet beweren dat de andere universiteiten niét verlicht zijn."

“Bovendien is er niet langer enkel concurrentie tussen de Vlaamse universiteiten, maar speelt iedere universiteit nu ook mee in een internationale context. Het draait nu om de kwaliteit van onderzoek en onderwijs. Universiteiten beseffen dat ze niet in alles goed kunnen zijn en gaan zich steeds meer specialiseren. Daaruit halen ze hun reputatie, veeleer dan uit Vrij Onderzoek.”

Heeft de VUB een nieuw handelsmerk nodig?

“Ik denk wel dat Caroline Pauwels heel goed belichaamt waar een universiteit vandaag voor moet staan. VUB is open naar de wereld, niet navelstaarderig. De universiteit kijkt verder dan wat zij belangrijk vindt en wat relevant is in een samenleving."

“De VUB is nog een heel jonge universiteit: hoe definieert een universiteit zich na vijftig jaar in een nieuwe context? Ik volg het alvast met veel interesse. Het lijkt me overigens een onderwerp dat ook in de Moeial uitgebreid aan bod zou mogen komen het komende jaar.”

Staat genoteerd!