Aula Q loopt vol voor Francken
Artikel gepubliceerd op 16 mei 2018 om 01:08
Theo Francken en Caroline Pauwels    
© Kilian Adriaenssens

"Een lezing, geen debat"

Door de Moeial-hoofdredactie

Op dinsdag 15 mei keerde staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken terug naar de VUB om een lezing te geven over “actuele migratievraagstukken” en zijn beleid. Het Liberaal Vlaams Studentenverbond (LVSV) en Jong N-VA Brussel organiseerden ditmaal de voordracht van deze niet onbesproken politicus in een volle Aula Q. Het werd een lezing die vele tongen losmaakte maar globaal rustig verliep. Een verslag.

Tweede keer goede keer voor Theo Francken? Vorig jaar werd de lezing van de staatssecretaris last minute geannuleerd omwille van veiligheidsoverwegingen doordat verschillende extreem-linkse en anarchistische groeperingen, niet verbonden aan de VUB, de toegang tot het gebouw verhinderden. De staatssecretaris voor Asiel en Migratie werd op dinsdag 15 mei opnieuw uitgenodigd, deze keer door LVSV Brussel en Jong-N-VA Brussel, om een lezing te geven over zijn beleid. De boycot werd vorig jaar sterk veroordeeld door Francken en ook de Vrije Universiteit Brussel was allesbehalve opgezet met het voorval. Daarom startte de VUB in het kader van de nieuwe lezing een campagne rond vrijheid van meningsuiting, om duidelijk te maken dat geen stem geweerd mag worden van de campus. De laatste dagen ontstond daardoor commotie omdat enkele studenten de houding van de VUB en rector Caroline Pauwels naar de lezing van Francken toe hekelden. Dit resulteerde in verschillende artikels en opiniestukken op (sociale) media. De terugkeer van de staatssecretaris op de campus zorgde opnieuw voor beroering en werd door velen met de nodige aandacht gevolgd, niet in het minst door de pers, die de hele dag uitgebreid aanwezig was.

Vreedzaam protest

Niet lang nadat de datum van de lezing bekend raakte organiseerden enkele linkse studenten een betoging tegen Francken en zijn beleid. Twee uur voordat de lezing begon vertrok een groep van tientallen studenten vanaf de Esplanade met met spandoeken, terwijl ze leuzen scandeerden als “Francken, wij staan zij aan zij. België racismevrij!” en “Say it loud, say it clear: refugees are welcome here!” Een blokkering of afschaffing van de lezing was niet hun doel, de studenten wilden vooral hun ontevredenheid tonen tegenover het beleid van de staatssecretaris. Daarnaast werd ook gehekeld dat Caroline Pauwels het voorwoord van de lezing zou voorzien. Naomi Stocker, één van de organisatoren van de betoging, reageert: “De rector maakt van Francken een symbool van vrije meningsuiting. Het recht op vrije meningsuiting is afgedwongen door het volk om kritiek te geven op de machthebbers en niet voor de politici om racisme te legitimeren.” Pauwels antwoordde hierop dat ze het voorwoord voor deze lezing heeft verzorgd, net omdat vorig jaar de lezing gewelddadig werd geblokkeerd. Opvallend was wel dat er twee security-agenten mét hond, en twee politieagenten in burger mee liepen met de relatief rustige betoging. De politieagenten werden naar eigen zeggen uitgenodigd door de rector. De groep studenten eindigde voor Aula Q, waar ze in gesprek gingen met de rector en buiten bleven scanderen totdat de lezing begon. De spandoeken moesten opgeborgen worden voor ze de aula binnengingen, aangezien uitdrukkelijk een verbod was aangekondigd op spandoeken, door de organisatoren van het evenement. Sommige studenten, die geschreven slogans op papier binnen wilden nemen, werd de toegang alsnog ontzegd.

"Het recht op vrije meningsuiting is afgedwongen door het volk om kritiek te geven op de machthebbers."

Naomi Stocker, organisator tegenbetoging

Dergelijke maatregelen werden volgens de organisatoren genomen om te vermijden dat de lezing verstoord zou worden. Iedereen die de aula binnen wilde moest langs de security passeren die het publiek controleerde en de zaal in de gaten hield, bijgestaan door leden van LVSV Brussel. De strenge veiligheidsmaatregelen werden ingesteld om te voorkomen dat de rellen van vorig jaar zich zouden herhalen. De vrees heerste dat de staatssecretaris opnieuw op het laatste ogenblik zou afhaken indien de situatie zou escaleren. Pauwels noch Armel de Schreye, voorzitter van LVSV Brussel, wouden in detail gaan over de extra veiligheidsmaatregelen. “We hebben intern meer mensen opgetrommeld van onze eigen bewaking, maar de politie inzetten is niet nodig,” voegde Pauwels uiteindelijk nog toe. Uiteindelijk waren er wel enkele agenten in burger aanwezig op de campus en in de aula.

Freedom of speech. Onze verantwoordelijkheid?

Om te het recht op vrijheid van meningsuiting te verdedigen maakte de dienst marketing van de VUB, MarCom, badges met slogans als: ‘Speak freely. Listen respectfully. Different opinions matter.’ en ‘Freedom of speech. Our responsibility.’ Deze werden uitgedeeld aan de de studenten die in groepjes stonden aan te schuiven om de aula te kunnen betreden. Caroline Pauwels verdedigde de komst van Francken nog in een open brief voor De Morgen: ‘Waarom Theo Francken welkom is op de VUB’. Dezelfde tekst die ze voorlas als voorwoord voor de lezing van de staatssecretaris: “Een universiteit is de plaats waar zonder vooroordelen moet worden gedacht, waar vrijuit kan worden gesproken en waar ruimte is voor woord en wederwoord, op basis van feiten en argumenten.” Aan woorden geen gebrek tijdens de uitgebreide toespraak van Francken. Het wederwoord, of de vragenronde, bleef daarentegen vrij beperkt, maar het evenement mocht dan ook niet gezien worden als een debat, stellen LVSV en jong N-VA. Gilles Verstraeten van jong N-VA verduidelijkt: “Francken was, zoals vorig jaar, gevraagd om een lezing te komen geven over het asiel- en migratiebeleid dat hij voert. Het is de rector geweest die het nodig vond om de puntjes op de i te zetten en aan te stippen waarom het belangrijk is aan de VUB dat er vrijheid van meningsuiting moet zijn en dat ook stemmen aan bod moeten kunnen komen waar we het niet mee eens zijn. Waar we ongemakkelijk van worden. Een lezing waarbij er gewoon een beleid wordt toegelicht, geen debat, moet ook kunnen. Daar is geen enkel probleem mee aan een universiteit.”

Pauwels stelde in een interview voorafgaand aan de lezing dat de uitnodiging van Francken niet wil zeggen dat zij, of bij uitbreiding de VUB, achter zijn beleid staat. Pauwels: “De VUB staat voor een humaan migrantenbeleid, dat hebben wij uitgedrukt met ons eredoctoraat ‘The People of Lampedusa’, dat drukken wij uit met ons Incampus-programma rond vluchtelingen, dat proberen wij uit te drukken op zoveel manieren. Wanneer dat inderdaad op een bepaald ogenblik in tegenstrijd is met bepaalde beleidsmaatregelen dan laten wij dat ook weten.”

“Don’t make Europe your home”

Vrijheid van meningsuiting, daar was het blijkbaar om te doen. Caroline Pauwels gaat zo verder over deze verworven vrijheden tijdens het voorwoord: “Ik maak me ernstig zorgen over die vrijheid van meningsuiting”, aldus de rector. “Naast openlijke censuur is ook zelfcensuur een sluipend gif voor het vrije denken.”  De rector zou herhaaldelijk gevraagd, zelfs onder druk gezet zijn om een of ander debat aan de universiteit niet te laten doorgaan: “Het woord verbieden valt nog net niet.” De voorzitter van jong N-VA, Gilles Verstraeten, sprak het publiek nog toe vooraleer Francken aan het woord werd gelaten. Hij was merkbaar uitgelaten over de grote opkomst: “Ik wil ook graag de linkse activisten bedanken die indertijd zo hard hun best hebben gedaan om deze lezing te verhinderen, zij hebben enorme promotie gevoerd voor dit evenement. Zonder hen was dit nooit een succes geweest.”

Francken sprak over vier thema’s: asiel, terreur en radicalisme, nationaliteit en terugkeer. Hij wil onder andere evolueren naar een Australisch model inzake migratie; vluchtelingen moeten worden gered, maar daarna meteen ook teruggestuurd worden. Naar analogie met het Australische beleid sprak Francken: “Don’t make Europe your home.” In het deel van de lezing over terreur en radicalisme stelde hij dat er geen probleem is mét de Islam, maar ín de Islam. De staatssecretaris eindigde zijn betoog met een emotioneel verhaal over de 16-jarige Kosovaarse Djellza, die hem een persoonlijke brief stuurde met de vraag om niet teruggestuurd te worden. Francken vertelde dat hij het moeilijk heeft met dergelijke verhalen. “Dan kijk je ‘s avonds laat in de spiegel en dan kom je echt jezelf tegen.”

Weinig kans op weerwoord  

Na de uitgelopen lezing volgde er, zoals aangekondigd, een moment voor vragen uit het publiek, gemodereerd door LVSV-voorzitter Armel de Schreye. Hierop verlieten onmiddellijk verschillende studenten de zaal. Voornamelijk de tegenstem werd aan het woord gelaten. Bepaalde aanwezigen maakten van het moment gebruik om hun persoonlijke visie te delen, wat zichtbaar voor irritatie bij Francken zorgde. Veel aanwezigen waren erg gretig om een vraag te stellen, waaronder ook professor aan de vakgroep Geografie Eric Corijn. Corijn was zichtbaar ongeduldig en probeerde de aandacht van de moderator te krijgen. De onrust stoorde de staatssecretaris zichtbaar, waarop hij zich tot Corijn richtte en hem aanmaande rustig te zijn en dat hij als professor toch zou moeten weten hoe irritant dat is. Corijn reageerde dat hij al drie uur rustig was en dat Francken als staatssecretaris daar tegen zou moeten kunnen.

“Dan kijk je ‘s avonds laat in de spiegel en dan kom je echt jezelf tegen.”

Theo Francken

Ook vicerector voor Onderwijs- en Studentenbeleid Jan Danckaert kreeg het woord, als vicerector voelde hij zich persoonlijk verantwoordelijk voor gevallen als Omran, de Afghaanse rechtenstudent die als eerste een vraag stelde. Omran verblijft al tien jaar in ons land zonder verblijfsrecht. Francken gaf aan niet in te kunnen gaan op persoonlijke dossiers. Een andere studente hekelde het feit dat “woord en weerwoord” hoog in het vaandel werd gedragen, maar er amper tijd werd gemaakt voor vragen. De N-VA’er reageerde dat hij werd uitgenodigd voor een lezing, niet voor een debat.  

Het verdere verloop van de vragenronde verliep redelijk rumoerig. Iemand vroeg de staatssecretaris naar de beweegredenen van zijn tweets over “kut Marokkaantjes” en “Arabische jongeren en stenen…” Waarop Francken reageerde dat “dat inderdaad wat scherp door de bocht was”, maar verder niet op in ging. Publieksvragen werden steevast op luid applaus onthaald. Na een half uur werd de Q&A abrupt afgesloten door jong-N-VA voorzitter Gil Verstraeten: “Als we iedereen hier aan het woord laten komen, zijn we nog twee uur bezig”. Dat de lezing meer dan twee uur in beslag nam en het vragenmoment slechts een half uur, zorgde voor grote beroering bij de aanwezigen. De lezing werd uiteindelijk verdeeld afgesloten met enerzijds een staande ovatie en anderzijds teleurstelling bij verschillende duidelijk gefrustreerde studenten.