Marlboro, 007, Shell Oil, Donald Trump, Martin Luther King. En de VUB?
Artikel gepubliceerd op 25 Mei 2016 om 14:42
WeAreVUB    
© Emily Schennach, de Moeial

Op 24 mei vond het eerste VUB-Congres plaats in The Egg in Brussel. Georganiseerd en georchestreerd door de dienst Marketing en Communicatie (MarCom) om de identiteit van onze universiteit te definiëren. Veel propaganda, veel mensen in blauw-wit-oranje, veel eten en vooral heel veel eendjes. 

De zaal is donker met bewegende spotlights, wat rook en vooral gevuld met veel anticipatie. Elk moment kunnen Siegfried & Roy op het podium stappen? Toch niet. Peter Van Rompaey en ene Nele van MarCom mogen het eerste VUB-congres, WeAreVUB, openen. 

Van Rompaey moet het publiek even op de hoogte brengen van de reden waarom ze in het hippe conferentiecenter The Egg op een dinsdagochtend bijeen zijn gekomen. Neen, het is niet Koninginnedag in Amsterdam, ondanks de vele oranje dassen, en ook niet een daguitstap naar Plopsaland. We zijn in Brussel, in Anderlecht. Je zou je afvragen wie Van Rompaey’s speechschrijver is. Of beter: wie hadden ze verwacht in het publiek?

Goed, dat lang geanticipeerde en goed voorbereide VUB-Congres: wat was daar nu eigenlijk de bedoeling van? De Vrije Universiteit Brussel, of beter gezegd haar dienst Marketing en Communicatie, heeft de “grootste zelfbevraging aller tijden” doorgevoerd. Die resultaten worden hier voorgesteld. De VUB is op zoek naar haar DNA; haar identiteit. Dit congres is daar het hoogtepunt van. Het doel was om op zoek te gaan naar wie we zijn en heel belangrijk: hoe we een beter en sterker merk kunnen worden. "This is some existential serious stuff, really", aldus de presentatoren.  

Widerlich
Marketingspecialist Fons Van Dyck mag symbolisch de spits afbijten van een lange dag vol met speeches, leuvenbashing en eten. Hij gebruikt de metafoor van de ijsberg om een merk te definiëren. Bovenaan heb je de merknaam, de symbolen en ja ook de kleuren (knipoog). Onder de waterlijn bevindt zich de cultuur, de persoonlijkheid en het DNA. Allemaal goed en wel, maar niemand was gekomen voor een derdejaars bachelorcollege Marketing. Toffe foto’s en video’s van bekende merken; Google, Bic, Coca Cola en James Bond doen de ronde. Je zou je beginnen afvragen wat er meer widerlich is? Jezelf vergelijken met merknamen (?) als Bob Dylan, Martin Luther King en Che Guevara? Of deze denkoefening (onbewust?) op hetzelfde niveau te zetten als Donald Trump, Shell Oil of die coole kerel van Marlboro? 

Wat die hele speech van Van Dyck aantoonde, is: marketing is vies. Het hele Apple verhaal werd verteld. Martelaar Steve Jobs stond voor de “waarden en normen van zijn bedrijf en heeft een heel sterk iets gecreëerd”. Zeker. Apple gaat voluit voor creatievelingen -dit stuk is trouwens geschreven op een Macbook- die out of the box willen denken. Al die opgetutte tienermeisjes, die constant selfies posten op sociale media, moet je er dan ook maar bijnemen. Dat Apple naast hippe jonge mensen ook staat voor uitbuiting van haar werknemers in onder andere het manufacturingsproces, niet altijd even milieubewust is en een wegwerpmaatschappij promoot, maakt dat Apple een bedrijf is waar de VUB zich gewoonweg niet mee kan vergelijken. Of toch niet zou moeten willen vergelijken.

Een emotioneel filmpje volgt van mensen die anders en creatief zijn. Beelden van een rokende Bob Dylan en speechende Martin Luther King: “Think different”. Volgens Van Dyck de Engelse vertaling van redelijk eigenzinnig en “de vraag blijft wie was er eerst?”. Waarschijnlijk bedoeld als grap. Denken we. 

Nieuwe (?) VUB-logo    
© Emily Schennach, de Moeial

Minderwaardigheidscomplex
Oh ja, het minderwaardigheidscomplex van de VUB was uitgebreid aanwezig op dit congres. Wat zijn we dat kotsbeu, zeg. Het doet ons eigenlijk beseffen dat we misschien écht een identiteitsoefening nodig hebben en naar iets nieuws snakken: een dna los van de KU Leuven. Van Dyck toonde een foto van Rik Torfs met daarnaast een foto van Caroline Pauwels. De zaal barst uit in lachen. “Sorry, Caroline, als ik je nu een merk noem”, dixit Van Dyck. Als communicatiewetenschapper zal de rector-elect er wel geen problemen mee hebben. Maar kom op. Wat heeft Rik te maken met de identiteit van de VUB? De VUB gedraagt zich als een ziekjaloerse partner in een liefdesrelatie die de gewaande oogappel van de ander maar niet los kan laten. Heel irritant.

Na David Bowie nog te hebben geshowd op zijn slides, besluit Van Dyck: “Ik denk dat we ook een gemeenschap zijn”. Ook. Da’s tof. 

Oke, dat hebben we gehad. Nu die fameuze identiteitsoefening. Didier Caluwaerts en Dimo Kavadias van de vakgroep Politieke Wetenschappen hebben eraan meegewerkt en lichten de methodologie en de resultaten toe. Heel kort: het idee was om het merk en de identiteit van de VUB duidelijk te identificeren. Vervolgens werden er 170 interviews uitgevoerd, een survey waar 3000 respondenten aan hebben deelgenomen en daarna werd er met vijf focusgroepen en tien individuen zowel intern als extern gewerkt. Een nobel doel in principe? Dat die enquête toch zeker voor een deel marketing- en reclamegecontroleerd was, werd niet vermeld. Dat je op momenten maar drie positieve kenmerken kon kiezen als antwoord (kritisch-creatief-vrijzinnig) ook niet. Hoeft ook niet op zo een prachtige dag als deze? 

Bon, de resultaten? Wie is de ideale VUB-student en wie de ideale VUB-prof? Het enige wat wij, en volgens ons iedereen, heeft onthouden: de V (voor vrijzinnigheid) in VUB is belangrijker dan de B (voor Brussel).

Nieuw logo
Het had waarschijnlijk met tromgeroffel en vuurwerk aangekondigd moeten worden, maar eindigde een aantal weken geleden al in mineur: de lancering van het nieuwe VUB-logo. De onverwachte en ongewenst vroege officieuze bekendmaking na een veel te late voorstelling aan de Studentenraad, deed de studentengemeenschap - en eigenlijk heel de VUB - protesteren, waarna de beslissing werd verdaagd. Pfoeh, wat een zin. Zegt genoeg: maar er zijn nog altijd niet genoeg woorden aan vuil gemaakt. 

De presentatoren besluiten dan ook dat het normaal is dat niet iedereen altijd even blij is met zulke plannen en dat er nog niets beslist is. Daarom een filmpje met de makers van het logo? Dat is Keppens Design and Communication, onder andere bekend van de logo’s van De Lijn en de Ugent, en jawel, gesitueerd in Gent. Na een hele dag en heel academiejaar  gehamerd te hebben op hoe belangrijk de stad Brussel voor ons is (en wij voor haar), en dat we Brussel moeten omarmen om dan naar een bedrijf in Gent te gaan? Dat is als een verwende veganist die dag in dag uit roept dat je seizoensgebonden groenten en fruit moet kopen en in de januariblok zelf mango- en watermeloensmoothies zuipt. Of dat gezellige gezin in Limburg dat het heel belangrijk vindt om de schrijnwerker om de hoek te steunen, maar toch heel de keuken laat inrichten door Ikea. Enfin, veel uitleg om niets eigenlijk. Men wou teruggaan naar de geschiedenis van de VUB en haar waarden tonen. Het vierkant staat voor de solidariteit en dat oranje hoekje voor de eigenzinnigheid. “Ne’n hoek af”. Van solidariteit toch niet veel te merken. Ook niet tijdens het applaus.

Krishan Harkhoe    
© Emily Schennach, de Moeial

Zelfpromotie
De voormiddag werd afgesloten (en de namiddag begonnen) met tien personen die eerder aan zelfpromotie deden dan dat ze een zinnige bijdrage leverden over de identiteit van de universiteit. De enige twee sprekers die snapten waarover deze dag zou moeten gaan, waren voormalig voorzitter van de studiekring Vrij Onderzoek, Julie Umbrain, en Krishan Harkhoe in naam van de internationale studenten. 

Julie Umbrain bespreekt onder andere de thema’s kritisch denken en vrij onderzoek, en is de enige die dit congres in vraag stelt. Volgens haar zorgen labels en categorisering voor een constante nood aan bevestiging. Ze slaat de nagel op de kop: “Een commerciële campagne bepaalt niet de eigenheid van de VUB. Het is niet de naam, maar de studenten en de onderzoekers van een universiteit die je moet laten spreken.” Ze is ook de enige die de (verloren gegane?) slogan Open Minds, Endless Possibilities in de mond neemt en zich ook daar vragen bij stelt. 

Krishan Harkhoe, oorspronkelijk uit Suriname maar sedert twee jaar gelieerd aan de VUB en ondertussen ook aan het International Student Platform, charmeert de zaal. Hij vertelt waarom hij de VUB boven de UGent heeft verkozen en vertelt gepassioneerd over zijn weg naar een werkcollege in Gent dat hem door stakingen via Aalst en Wetteren deed reizen. Zijn eerste semester in België was er eentje met vele spoorstakingen. “My first semester was hell, but I enjoyed it. Anyway, I’m losing track.” Bedankt Krishan om even van het gecontroleerde pad af te dwalen. Het deed ons goed. Ook Harkhoe heeft de toon te pakken die deze dag zou moeten definiëren: hij is dankbaar dat hij deel mag uitmaken van onze gemeenschap. Zo simpel kan het soms zijn.

Paul De Knop 
Afzwaaiend rector Paul De Knop mocht ook nog een paar woorden zeggen. Hij benadrukt onder andere dat onze geschiedenis begint in 1834 en niet in 1969-1970 en vindt het belangrijk dat wij terugkeren naar de originele kleuren. “Wij zijn een autonome universiteit, een baken in de samenleving en hebben vaak een voortrekkersrol gespeeld.” Hij somt verschillende maatschappelijke issues op waar de VUB nauw bij betrokken was, zoals de legalisatie van abortus of euthanasie. “Ons hoger doel was en is altijd de vooruitgang van de mens. Ik heb zoveel voorbeelden aangehaald, hebben wij dan nog een identiteitsoefening nodig? Misschien wel. Het zonet vertelde verhaal beleefden we teveel op de automatische piloot. Onze stad, land en de wereld is razendsnel aan het veranderen. Dat kan je negatief interpreteren: er is geen kompas meer en de rede en redelijkheid zijn vaak ver te zoeken. Die wereld gaat echter niet meer weg en dus moeten wij ons aanpassen. Zoals het vroeger was wordt het nooit meer en eigenlijk is dat niet erg: dat is evolutie. We kunnen het ook positief ervaren en met nieuwe mogelijkheden een nieuwe rol vinden voor de universiteiten. Wij hebben nu al een voorsprong op de andere universiteiten omdat die nieuwe wereld in een hoofdstad veel sneller merkbaar is. De contouren van de toekomst zijn nu al zichtbaar in Brussel. We moeten met open vizier in het leven staan. Een valschermspringer kan dat beamen: je springt beter met een open dan een gesloten valscherm.”

De Knop besluit met een van zijn favoriete dingen van de voorbije weken: het wapenschild van de VUB is onlangs op 8848m hoogte geplaats op de Mount Everest. “Achieve your goals. VUB on the top: today, yesterday and tomorrow.” 

Caroline Pauwels 
Toekomstig rector van de VUB, Caroline Pauwels, is wegens andere verplichtingen in Oslo. Ze voelde wel aanwezig door haar permanente gestalk via Twitter en een videoboodschap. Mooi in het blauw, wit en een oranje bloem op haar vest. Ze benadrukt een paar van haar stokpaardjes. Dat is Brussel, uiteraard, en ook een superdemocratische universiteit. “Meningen botsen en die mogen ook botsen, dat is een troef.” Ze komt abrupt ten einde met ‘Scientia Vincere Tenebras’. Speechen kan ze de komende vier jaar nog genoeg. 

Jean Paul Van Bendegem mag ook nog even spreken en noemt dat een hoogtepunt in zijn carrière alsook in zijn persoonlijk leven. Wij weten niet of dit serieus was of niet. Hij had de zaal in ieder geval mee met zijn analogie tussen de retoriek en erotiek. “Als Vrijzinnigheid 1.0 het vrijdenken was, dan moet Vrijzinnigheid 2.0 het dwarsdenken zijn. Hoe we het ook doen, laten we het schoon doen. Laat die Vrijzinnigheid 2.0 de Kamasutra van het dwarsdenken zijn.” 

Ondertussen was MarCom de zanger die de dag muzikaal begeleidde, David Maliyamungu, kwijt. Geen nood, hij werd op tijd gevonden en vuurde James Browns I feel good op het publiek af dat enthousiast meeklapte. 

Voorzitter Eddy Van Gelder, die het congres ook al mocht openen, sluit af. Dat leek vooral op een pijnlijk hoogtepunt van een schoolfeest waar de kindjes al moe zijn en de schooldirecteur al lichtjes boven zijn theewater zit. Maar oké, we laten het hierbij.  

Waarom u moest komen
Voor iedereen die door werk, blok, stakingen of een gezonde portie ‘geen zin’ (er kon gewoon geen beter tijdstip gekozen worden?) niet aanwezig kon zijn: één ding heeft u écht gemist. En dat was het eten. Wat een catering! Koffiekoeken en koffie. Broodjes, soep en brownies. Meer koffie en zoetigheden. Wijn, cava, bier en snacks. Vooral de guacamole was heerlijk. En eendjes. EENDJES. In het blauw, wit en oranje. Veel andere ludieke activiteiten ook: een photobooth onder andere (wij hebben het geprobeerd en staan er lelijk op met kreeft en militaire hoed) en een boodschappenmuur waar u zelf uw bedenkingen kon opschrijven. 

Gezegd moet zijn dat dit event organisatorisch goed in orde was en best aangenaam vertoeven. Van de gevreesde propagandadag is uiteindelijk veel waar gebleken en eigenlijk weten we nu nog altijd niet wie we zijn. We weten nu wel dat de VUB meer dan ooit alive and ... a brand is. Maar ach; er is veel geld tegenaan gegooid, we zijn nog eens in centrum Brussel geweest, de studenten werden uitgenodigd, de identiteit is eigenlijk nog altijd niet gedefinieerd en het zijn vooral problemen voor volgend jaar. Succes met de examens!

WeAreVUB    
© Emily Schennach, de Moeial